อาการที่ดูธรรมดา แต่อาจหมายถึงชีวิต
มีเรื่องหนึ่งที่พี่สยามอ่านแล้วรู้สึกหนักใจมากจริงๆ — กรณีชายที่มีอาการ แน่นหน้าอก ปวดแปลบร้าวไปที่แขน และเหงื่อออกมาก เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล แต่สุดท้ายเสียชีวิตด้วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ เรื่องนี้ทำให้ต้องหยุดคิดว่า ถ้าเป็นเรา หรือเป็นคนที่เรารัก เราจะรู้ไหมว่าอาการแบบไหนคืออันตราย และเราจะรู้ได้อย่างไรว่าควรขอการตรวจอะไรจากหมอบ้าง
บทความนี้ไม่ได้มาตัดสินใคร แต่อยากให้ทุกคนได้รู้ข้อมูลที่อาจช่วยชีวิตได้จริงๆ
3 อาการเตือนหัวใจขาดเลือดที่ต้องรู้จำขึ้นใจ
ตามข้อมูลจากสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย อาการคลาสสิกของ หลอดเลือดหัวใจตีบเฉียบพลัน (Acute Coronary Syndrome) ที่พบบ่อยในคนไทยมีดังนี้
- แน่นหน้าอกหรือเจ็บหน้าอก — รู้สึกเหมือนมีอะไรทับ บีบ หรือกดอยู่บริเวณกลางอก มักนานกว่า 15-20 นาที
- ปวดร้าวไปที่แขนซ้าย คอ ขากรรไกร หรือหลัง — นี่คือสัญญาณที่คนมักเข้าใจผิดว่าปวดกล้ามเนื้อ แต่จริงๆ แล้วเป็นอาการที่หัวใจส่งสัญญาณทางประสาทออกมา
- เหงื่อออกมาก คลื่นไส้ หน้ามืด หายใจไม่สะดวก — ระบบประสาทอัตโนมัติตอบสนองต่อภาวะหัวใจขาดเลือด ทำให้เกิดอาการเหล่านี้ร่วมด้วย
ที่น่ากลัวคืออาการเหล่านี้บางครั้ง ไม่รุนแรงมากในตอนแรก หลายคนจึงคิดว่าเป็นกรดไหลย้อน แก๊สในกระเพาะ หรือเมื่อยกล้ามเนื้อ แล้วก็รอดูไปเรื่อยๆ จนสายเกินไป
EKG คืออะไร และทำไมมันถึงสำคัญมาก
EKG หรือ ECG (Electrocardiogram) คือการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ — พูดง่ายๆ คือเป็นการวัดสัญญาณไฟฟ้าที่หัวใจส่งออกมาในแต่ละการเต้น แล้วแสดงผลเป็นกราฟคลื่น
ทำไมมันถึงสำคัญในกรณีที่มีอาการแน่นหน้าอก?
- ใช้เวลาตรวจแค่ 5-10 นาที ราคาไม่แพง
- สามารถบอกได้ทันทีว่ามีสัญญาณของหัวใจขาดเลือดหรือไม่
- ช่วยให้แพทย์ตัดสินใจได้รวดเร็วว่าต้องรักษาเร่งด่วนแค่ไหน
- แนวทางเวชปฏิบัติสากล (Clinical Guidelines) ของ American Heart Association ระบุชัดว่าผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอกควรได้รับการตรวจ EKG ภายใน 10 นาที หลังถึงห้องฉุกเฉิน
"การตรวจ EKG ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คือมาตรฐานขั้นต้นที่ต้องทำทุกครั้งที่ผู้ป่วยมีอาการสงสัยหัวใจ" — แนวทางของสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย
กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
โรคหลอดเลือดหัวใจไม่ได้เกิดแค่ในผู้สูงอายุแล้ว ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ระบุว่าโรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นๆ ของคนไทย โดยพบในคนวัยทำงานอายุ 30-50 ปีเพิ่มมากขึ้น กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษได้แก่
- ผู้ที่มี ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง
- ผู้ที่ สูบบุหรี่ หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีควันบุหรี่มาก
- ผู้ที่มี น้ำหนักเกิน หรืออ้วนลงพุง
- ผู้ที่มี ประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
- ผู้ที่ นั่งทำงานนานๆ ไม่ออกกำลังกาย และมีความเครียดสะสม
ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มนี้ ยิ่งต้องรู้จักสัญญาณเตือนให้ดี และไม่ควรประมาทอาการที่ผิดปกติ
สิทธิผู้ป่วยที่ควรรู้ก่อนเข้าโรงพยาบาล
นี่คือส่วนที่พี่สยามอยากเน้นมากที่สุด เพราะหลายคนไม่รู้ว่าเรามีสิทธิอะไรบ้างในฐานะผู้ป่วย
- สิทธิได้รับข้อมูล: คุณมีสิทธิถามแพทย์ว่าจะตรวจอะไร ทำไมถึงตรวจหรือไม่ตรวจ
- สิทธิขอรับการตรวจเพิ่มเติม: ถ้าคุณรู้สึกว่าอาการตัวเองน่าเป็นห่วง สามารถบอกความกังวลกับแพทย์ได้โดยตรง เช่น "หมอครับ/ค่ะ ผม/หนูมีอาการแน่นหน้าอกและปวดร้าวแขน ขอตรวจ EKG ได้ไหม"
- สิทธิร้องเรียน: หากรู้สึกว่าได้รับบริการที่ไม่เหมาะสม สามารถร้องเรียนได้ที่ สายด่วนสาธารณสุข 1422 หรือยื่นเรื่องผ่านกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.)
เมื่อเกิดอาการฉุกเฉิน ต้องทำอะไรก่อน
ถ้าคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการที่สงสัยว่าจะเป็นหัวใจวาย ให้ทำตามนี้ทันที
- โทร 1669 (สายด่วนฉุกเฉินการแพทย์) ทันที อย่ารอ อย่าขับรถไปเอง
- ให้ผู้ป่วย นั่งหรือนอนพัก ในท่าที่สบาย ไม่ออกแรง
- ถ้ามียา แอสไพริน (Aspirin) ในบ้านและผู้ป่วยไม่แพ้ยา แพทย์บางแนวทางแนะนำให้เคี้ยวแอสไพริน 300 มก. ขณะรอรถพยาบาล แต่ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ
- อย่าให้ผู้ป่วยกินหรือดื่มอะไร เผื่อต้องผ่าตัดฉุกเฉิน
มุมมองของพี่สยาม
พี่สยามอยากบอกตรงๆ ว่าเรื่องนี้เตือนใจพี่มากเลย เพราะพี่เองก็เป็นคนวัยทำงาน นั่งโต๊ะเป็นส่วนใหญ่ กินข้าวไม่ค่อยเป็นเวลา และบางทีก็มีอาการแน่นๆ ในอกที่บอกตัวเองว่า "คงแค่กรดไหลย้อน" สิ่งที่ได้จากการศึกษาเรื่องนี้คือ ความไม่รู้อาจทำให้เราประเมินสถานการณ์ผิดพลาดได้
สิ่งที่ดีที่สุดที่เราทำได้ตอนนี้คือ รู้จักสัญญาณเตือน บอกอาการตัวเองให้ชัดที่สุดเมื่อเข้าพบแพทย์ และอย่ากลัวที่จะถามว่าควรตรวจอะไรเพิ่ม แพทย์ที่ดียินดีรับฟังเสมอ และถ้าเรามีความรู้ เราก็จะเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลสุขภาพตัวเองได้ดีขึ้น
ดูแลตัวเองด้วยนะครับ เพราะคนที่รักเราต้องการให้เราอยู่นานๆ
