นั่งประชุมอยู่ดีๆ ท้องก็ดังโครกคราก หรือเพิ่งกินข้าวเสร็จไม่นาน ท้องก็ยังส่งเสียงแว่วมาอีก... ใครเคยเจอแบบนี้แล้วรู้สึกเขินคนรอบข้าง ยกมือขึ้น! พี่สยามเองก็เคยเจอจนต้องแกล้งทำเป็นว่าไม่ได้ยินอะไร แต่จริงๆ แล้วเสียงนั้นมันมาจากไหน และเราต้องกังวลแค่ไหนกัน?
เสียงโครกคราก มันคืออะไร?
ตามข้อมูลทางการแพทย์ที่ไทยรัฐออนไลน์รายงาน เสียงดังในท้องที่เราได้ยินนั้นมีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า Borborygmi ซึ่งเป็นเสียงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติจากการทำงานของระบบทางเดินอาหาร ไม่ใช่แค่สัญญาณบอกว่าหิวอย่างที่หลายคนเข้าใจกัน
สาเหตุที่แท้จริงคือกระเพาะอาหารและลำไส้มีการบีบตัวอยู่ตลอดเวลา แม้ในขณะที่เราไม่ได้กินอาหาร กล้ามเนื้อเหล่านี้ก็ยังคงทำงานอยู่เพื่อผลักดันของเหลว น้ำย่อย และอากาศให้เคลื่อนที่ผ่านท่อทางเดินอาหาร กระบวนการนี้เองที่ทำให้เกิดเสียงคล้ายน้ำไหลหรือเสียงโครกครากที่เราได้ยิน
แล้วอะไรทำให้ท้องร้องบ่อยขึ้น?
นอกจากการย่อยอาหารตามปกติ ยังมีปัจจัยในชีวิตประจำวันที่กระตุ้นให้ท้องดังได้บ่อยกว่าปกติ ได้แก่
- กลืนอากาศมากเกินไป — กินเร็ว เคี้ยวหมากฝรั่ง หรือดื่มน้ำอัดลมบ่อยๆ ทำให้มีแก๊สสะสมในกระเพาะเยอะขึ้น
- อาหารที่ย่อยยากหรือก่อแก๊ส — พวกถั่ว บรอกโคลี กะหล่ำปลี อาหารรสจัด และของทอด ล้วนกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ได้ดี
- ความเครียดและวิตกกังวล — ระบบประสาทกับระบบทางเดินอาหารเชื่อมกันอย่างแน่นแฟ้น เครียดมากก็ทำให้ลำไส้บีบตัวผิดจังหวะได้
- ปัญหาสุขภาพทางเดินอาหาร — เช่น โรคกระเพาะ กรดไหลย้อน ภาวะย่อยแล็กโทสผิดปกติ หรือโรคลำไส้แปรปรวน (IBS) ก็ทำให้มีเสียงในท้องได้
บ่อยแค่ไหนถึงเรียกว่า "ผิดปกติ"?
พี่สยามอยากบอกให้หายใจหายคอกันก่อนนะครับ เพราะตามข้อมูลทางการแพทย์ที่อ้างอิงมา การที่ท้องร้องบ่อยโดยที่ไม่มีอาการอื่นร่วมด้วย ส่วนใหญ่ ไม่ถือว่าอันตราย และไม่ใช่ตัวบ่งชี้ความผิดปกติเสมอไป
สิ่งที่แพทย์ให้ความสำคัญจริงๆ คือ "อาการร่วม" ที่เกิดขึ้นพร้อมกับเสียงท้องร้อง ไม่ใช่ความถี่ของเสียง ดังนั้นถ้าท้องดังแต่ไม่มีอะไรผิดปกติอื่น ก็แค่ดูแลตัวเองไปตามปกติได้เลย
สัญญาณเตือนที่ต้องรีบไปหาหมอ
แต่ถ้าเสียงในท้องมาพร้อมกับอาการเหล่านี้ พี่สยามขอฝากไว้เลยว่า อย่ารอ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยโดยเร็ว เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะลำไส้อุดตัน ลำไส้อักเสบ หรือความผิดปกติในระบบทางเดินอาหารที่ต้องได้รับการรักษา
- ปวดท้องอย่างรุนแรง หรือปวดเกร็งเป็นพักๆ
- คลื่นไส้ อาเจียนต่อเนื่อง
- ท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นท้องเรื้อรัง
- ระบบขับถ่ายเปลี่ยนแปลงผิดปกติไปจากเดิม
- น้ำหนักลดโดยไม่มีสาเหตุ
ถ้าเป็นพี่สยามเจอสัญญาณเหล่านี้ คงไม่รอให้ครบหลายข้อหรอกครับ แค่ข้อเดียวก็นัดหมอแล้ว เพราะร่างกายเราส่งสัญญาณมาแล้ว ไม่มีเหตุผลที่จะเพิกเฉย
ดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ยังไง?
สำหรับคนที่ท้องร้องบ่อยแต่ไม่มีอาการอื่นร่วมด้วย มีวิธีดูแลเบื้องต้นที่ทำได้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ กินข้าวให้ช้าลง เคี้ยวให้ละเอียด ลดน้ำอัดลมและหมากฝรั่ง หลีกเลี่ยงอาหารที่รู้ว่าตัวเองแพ้หรือย่อยยาก และหาทางจัดการกับความเครียดในชีวิตประจำวันด้วย ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย นอนหลับให้เพียงพอ หรือพักผ่อนบ้างตามโอกาส
คนไทยส่วนใหญ่ใช้ชีวิตเร่งรีบ กินข้าวเร็ว เครียดงาน แทบไม่มีเวลาฟังสัญญาณจากร่างกายตัวเอง เสียงท้องร้องเลยอาจเป็นแค่หนึ่งในหลายๆ สัญญาณที่ร่างกายพยายามบอกว่า "ช้าๆ หน่อยได้ไหม?"
สรุปให้จำง่าย
ท้องร้องเสียงโครกคราก ถือเป็นเรื่องปกติของร่างกายถ้าไม่มีอาการอื่นร่วม แต่ถ้ามีอาการปวด คลื่นไส้ ถ่ายผิดปกติ หรือน้ำหนักลดร่วมด้วย นั่นคือสัญญาณที่ต้องไปหาหมอโดยไม่ต้องรอให้หนักกว่านี้ครับ อย่าปล่อยผ่านด้วยการบอกตัวเองว่า "คงไม่เป็นไรหรอก" เพราะสุขภาพเป็นเรื่องที่ดูแลได้ตั้งแต่ต้น ดีกว่าปล่อยให้ลุกลามจนต้องรักษาหนักในภายหลังครับ
