กลุ่มยานยนต์ไทยส่งเสียงถึงรัฐ มาตรการ EV รอบใหม่ต้องหนุนผลิตในประเทศ ไม่ใช่แค่แจกเงินจูงใจ

ถ้าพูดถึงอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย หลายคนคงนึกถึงภาพโรงงานใหญ่ ซัพพลายเชนที่แข็งแกร่ง และแรงงานอีกหลายแสนชีวิตที่ผูกพันกับอุตสาหกรรมนี้มาหลายสิบปี แต่ตอนนี้ภาพนั้นกำลังถูกท้าทายอย่างจริงจัง เพราะกลุ่มยานยนต์ออกมาส่งสัญญาณถึงภาครัฐว่า มาตรการส่งเสริม EV ในรอบถัดไป "ต้องไม่ใช่แค่ตัวเงิน" อีกต่อไปแล้ว

เสียงจากวงการ: EV นำเข้ามากเกินไป กระทบฐานการผลิตในประเทศ

นางสาวยุพิน บุญศิริจันทร์ นายกสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ (TAIA) เปิดเผยว่า ขณะนี้ทาง TAIA ได้ร่วมมือกับกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (AIC) เพื่อหาแนวทางขับเคลื่อนอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยให้เดินหน้าอย่างสมดุลและยั่งยืน โดยเฉพาะในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ยุครถยนต์ไฟฟ้าหรือ EV (Electric Vehicle)

ประเด็นที่หนักใจที่สุดในตอนนี้คือ ตลอดช่วงที่ผ่านมาของมาตรการ EV3.0 และ EV3.5 ของภาครัฐนั้น มีรถยนต์ไฟฟ้านำเข้าจากต่างประเทศไหลเข้ามาในตลาดไทยเป็นจำนวนมาก ซึ่งส่งผลให้ค่ายรถที่ลงทุนผลิตในประเทศไทยเริ่มสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน และยิ่งน่ากังวลขึ้นไปอีกว่า ถ้าไม่มีมาตรการที่ชัดเจนพอ ผู้ประกอบการบางรายอาจเลือกนำเข้ารถสำเร็จรูปแทนการตั้งโรงงานผลิตในไทยเลยก็ได้

ภาษีสรรพสามิต: ส่วนต่าง 8% อาจไม่พอจูงใจ

หนึ่งในปมสำคัญที่ทาง TAIA ชี้ให้เห็นคือเรื่องของ "ภาษีสรรพสามิต" ซึ่งปัจจุบันรถยนต์ EV นำเข้าถูกเก็บที่อัตรา 10% ขณะที่รถยนต์ EV ที่ประกอบในประเทศจ่ายเพียง 2% ฟังดูเหมือนจะดี แต่ถ้ามองให้ลึกกว่านั้น ส่วนต่างที่ห่างกันแค่ 8% อาจยังไม่มากพอที่จะดึงดูดให้ผู้ประกอบการตัดสินใจลงทุนสร้างโรงงาน ซื้อเครื่องจักร และจ้างแรงงานในประเทศไทย

"ตอนนี้สมาชิกในสมาคม รวมทั้งหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ก็พยายามหารือถึงประเด็นตรงนี้ เพื่อคำนวณว่าความเหมาะสมอยู่ตรงไหน และควรต้องให้ระยะเวลาในการปรับตัวกับผู้ประกอบการด้วย ซึ่งยังไม่มีใครตอบได้ ต้องรอความชัดเจนจากหน่วยงานที่ดูแลเรื่องนี้" — นางสาวยุพิน บุญศิริจันทร์ นายก TAIA

พูดง่ายๆ คือ ตอนนี้ทุกฝ่ายกำลังหาตัวเลขที่ "ลงตัว" ซึ่งยังต้องใช้เวลาและรอคำตอบจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ

ข้อเสนอจากกลุ่มยานยนต์: ไม่ใช่เงิน แต่ต้องยั่งยืน

นอกจากเรื่องภาษีแล้ว กลุ่มอุตสาหกรรมยังเสนอแนวทางอื่นๆ ที่เน้นการสร้างความแข็งแกร่งระยะยาวให้อุตสาหกรรม ได้แก่

พิจารณากลไก โควตานำเข้า ให้รัดกุมขึ้น เพราะปัจจุบันยังมีรถบางรุ่นที่นำเข้าผ่านช่องโควตาและกระทบต่อผู้ผลิตในประเทศ
เพิ่มสัดส่วนการใช้ ชิ้นส่วนในประเทศ สำหรับรถ xEV (ครอบคลุมทั้ง HEV, PHEV, BEV และ FCEV)
ส่งเสริมสิทธิประโยชน์สำหรับผู้ที่ใช้ชิ้นส่วนผลิตในไทย เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับซัพพลายเชนในประเทศ
จัดมาตรการส่งเสริมการผลิตสำหรับ ผู้ผลิตทุกระดับ ไม่ใช่แค่แบรนด์ใหญ่

สิ่งที่กลุ่มยานยนต์เน้นย้ำคือ มาตรการ EV ระยะต่อไปต้องออกแบบมาเพื่อให้อุตสาหกรรม "ยืนได้ด้วยตัวเอง" ไม่ใช่แค่อิงกับการอุดหนุนทางการเงินจากภาครัฐอีกต่อไป

ในมุมมองของพี่สยาม: เรื่องนี้กระทบแรงงานไทยโดยตรง

ต้องยอมรับว่าฟังแล้วรู้สึกหนักอก เพราะถ้าเราลองคิดดูว่ายุคที่อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยรุ่งเรืองนั้น สร้างงานให้คนไทยกี่คน ตั้งแต่คนงานในโรงงาน ผู้ผลิตชิ้นส่วน ศูนย์บริการ ไปจนถึงร้านอะไหล่ในต่างจังหวัด ล้วนเชื่อมโยงกันหมด ถ้าวันหนึ่งค่ายรถตัดสินใจว่า "นำเข้าง่ายกว่าผลิตเอง" แรงงานในห่วงโซ่นี้ก็จะได้รับผลกระทบโดยตรง

และสิ่งที่ทำให้พี่สยามเห็นด้วยกับจุดยืนของกลุ่มยานยนต์คือ การสนับสนุนด้วยเงินสดหรือการลดราคาให้ผู้บริโภคนั้น อาจช่วยได้ในระยะสั้น แต่ถ้าโครงสร้างพื้นฐานของอุตสาหกรรมยังไม่แข็งแกร่ง พอเงินหมดทุกอย่างก็พังพร้อมกัน

ผลกระทบต่อคนไทย: ใครได้ ใครเสีย

ในระยะสั้น ผู้บริโภคที่กำลังมองหาซื้อรถ EV อาจรู้สึกว่าตัวเองได้ประโยชน์จากมาตรการที่ทำให้รถนำเข้าราคาถูกลง แต่ถ้ามองภาพรวมของประเทศ กลุ่มที่ได้รับผลกระทบหนักจากการนำเข้ามากเกินไปคือ

แรงงานในโรงงานผลิตรถและชิ้นส่วน ที่อาจเผชิญกับการลดกำลังการผลิตหรือปิดสายการผลิต
ผู้ผลิตชิ้นส่วนรายย่อย ที่ยังไม่สามารถปรับตัวสู่ชิ้นส่วน EV ได้ทันเวลา
ชุมชนรอบนิคมอุตสาหกรรม ที่พึ่งพารายได้จากอุตสาหกรรมยานยนต์ทางอ้อม

ส่วนในระยะยาว ถ้าไทยยังรักษาฐานการผลิตไว้ได้และพัฒนาซัพพลายเชน EV ในประเทศได้สำเร็จ โอกาสที่ราคารถ EV จะถูกลงสำหรับคนไทยในอนาคตก็มีสูงกว่า เพราะไม่ต้องพึ่งนำเข้าทั้งหมด

สิ่งที่ต้องจับตาในช่วงนี้

ตอนนี้ยังอยู่ในช่วงที่ทุกฝ่ายกำลังหารือ ยังไม่มีมาตรการที่ชัดเจนออกมา สิ่งที่น่าติดตามต่อจากนี้คือ

ภาครัฐจะปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถ EV นำเข้าเทียบกับผลิตในประเทศอย่างไร
จะมีกลไกโควตานำเข้าที่เข้มงวดขึ้นหรือเปล่า
นโยบาย Local Content (สัดส่วนการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ) จะถูกนำมาบังคับใช้จริงจังแค่ไหน

เรื่องเหล่านี้จะเป็นตัวชี้ชะตาว่าไทยจะยังคงเป็น "ดีทรอยต์แห่งเอเชีย" ในยุค EV ได้หรือไม่ หรือจะค่อยๆ กลายเป็นแค่ตลาดปลายทางรับรถจากที่อื่น

อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยมาไกลมากในรอบหลายสิบปี จะเสียของไปง่ายๆ คงไม่ใช่เรื่องที่ยอมรับได้ครับ