พี่สยามเชื่อว่าหลายคนเคยเปิดแอปธนาคารปลายเดือนแล้วถามตัวเองว่า "เงินหายไปไหนหมด?" แล้วนึกขึ้นมาได้ว่า... ส่วนใหญ่ก็ไปกับค่าอาหารนั่นแหละ ไม่ใช่เพราะกินหรูอะไร แค่สั่ง Delivery วันละครั้ง กาแฟแก้วละ 80 เช้าเย็น บวกกับของขบเคี้ยวระหว่างวันอีกนิดหน่อย รวมกันแล้วหมื่นกว่าบาทต่อเดือนไม่รู้ตัว
ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า ครัวเรือนไทยใช้จ่ายด้านอาหารและเครื่องดื่มสูงถึง 30–35% ของรายจ่ายทั้งหมด ซึ่งถือว่าเป็นสัดส่วนที่หนักมากเมื่อเทียบกับรายจ่ายประเภทอื่น แปลว่าถ้าเราปรับพฤติกรรมตรงนี้ได้แม้แค่ 20% ผลลัพธ์ต่อเงินออมก็จะเห็นได้ชัดเลย
สิ่งที่พี่อยากบอกคือ ประหยัดค่าอาหารไม่ได้แปลว่าต้องอด ไม่ได้แปลว่าต้องกินแห้งกินแล้ง แค่ต้อง "บริหารอย่างชาญฉลาดขึ้น" นิดเดียว มาดูกันว่าทำอะไรได้บ้าง
1. วางแผนมื้ออาหารล่วงหน้า ตัดปัญหา "ซื้อตามอารมณ์" ให้หมด
ปัญหาที่ทำให้ค่าอาหารบวมโดยไม่รู้ตัว คือการไม่มีแผน เดินเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตแบบ "คิดแล้วค่อยหยิบ" สุดท้ายออกมาพร้อมของในตะกร้าที่ครึ่งหนึ่งไม่ได้ใช้
วิธีที่ง่ายที่สุดคือทำ Shopping List หรือลิสต์ของที่ต้องซื้อก่อนออกจากบ้านทุกครั้ง แค่ใช้เวลา 5 นาทีวางแผนว่าสัปดาห์นี้จะกินอะไรบ้าง แล้วซื้อแค่นั้น ไม่ต้องสนโปรโมชันที่ไม่ได้ต้องการ
- วางแผนเมนู 3–5 วันล่วงหน้า ไม่ต้องครบทุกมื้อก็ได้
- เขียนลิสต์วัตถุดิบที่ต้องใช้จริงๆ แล้วยึดถือตามนั้น
- หลีกเลี่ยงการเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตตอนหิว เพราะจะหยิบทุกอย่างเข้าตะกร้าโดยอัตโนมัติ
2. รู้จักช่องทางซื้อของให้ถูกลง โดยไม่ต้องลดคุณภาพ
ไม่ใช่ทุกอย่างต้องซื้อจากซูเปอร์มาร์เก็ตราคาแพง แค่รู้ว่าควรซื้ออะไรจากที่ไหน ก็ประหยัดได้มากแล้ว
ตลาดสดท้องถิ่น
ผักสด เนื้อสัตว์ และของสดทั่วไปที่ตลาดเช้ามักราคาถูกกว่าซูเปอร์มาร์เก็ตเฉลี่ย 20–40% และสดกว่าด้วย เพราะผ่านมือน้อยกว่า ลองเปลี่ยนนิสัยจากการแวะห้างทุกอาทิตย์มาเป็นแวะตลาดสักสัปดาห์ละครั้ง ความต่างของเงินที่เหลือจะทำให้แปลกใจ
Yellow Tag ช่วงเย็น
ซูเปอร์มาร์เก็ตหลายแห่งจะลดราคาอาหารสดและอาหารพร้อมทานในช่วงเย็นถึงค่ำ บางครั้งลดสูงถึง 30–50% ถ้าซื้อแล้วกินทันทีหรือแช่แข็งอย่างถูกวิธี นี่คือดีลที่คุ้มมากโดยไม่ต้องลดคุณภาพอาหารเลยสักนิด
3. สลับโปรตีนราคาแพงด้วยทางเลือกที่ถูกกว่าแต่โภชนาการดีไม่แพ้กัน
นี่คือเรื่องที่พี่สยามรู้สึกว่าคนไทยหลายคนยังไม่ค่อยรู้ เนื้อสัตว์ราคาแพงอย่างเนื้อวัวหรือหมูเนื้อแดงไม่ได้เป็น "โปรตีนที่ดีที่สุด" เสมอไป มีทางเลือกอื่นที่ให้โปรตีนสูงพอๆ กัน หรือบางอย่างสูงกว่า ในราคาที่ต่างกันมาก
- ไข่ไก่ — โปรตีนสูง ราคาถูก หาง่าย ปรุงได้หลากหลาย
- เต้าหู้ — โปรตีนจากพืช ราคาเบา เหมาะกับทุกเมนู
- ถั่วชนิดต่างๆ — ทั้งถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วดำ ไฟเบอร์สูง อิ่มนาน
- อกไก่ — ราคาต่ำกว่าเนื้อวัวมาก แต่โปรตีนสูงกว่าในบางกรณี
- ปลาน้ำจืด — ปลาช่อน ปลาดุก ปลานิล ราคาไม่แพง โอเมก้า 3 ดี
ไม่ได้แปลว่าต้องเลิกกินเนื้อวัวตลอดไป แค่ลองสลับสัปดาห์ละ 2–3 วัน ผลต่างงบอาหารจะเห็นได้ชัดทันที
4. ลด Delivery ลงหน่อย แค่นั้นก็ประหยัดได้เป็นพัน
พี่สยามไม่ได้บอกให้เลิกสั่ง Delivery นะ รู้ว่ามันสะดวก บางวันก็เหนื่อยจนไม่อยากทำอะไรเลย แต่สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ ค่าบริการและค่าจัดส่งของแอปพลิเคชันสั่งอาหาร ทำให้ราคาอาหารต่อมื้อสูงขึ้น 20–40% โดยที่เราไม่รู้ตัว
อาหารจานละ 60 บาท พอสั่งผ่านแอปอาจจ่ายจริง 90–100 บาท ถ้าสั่งวันละครั้ง เดือนหนึ่งก็หายไปกับค่า GP และค่าส่งเกือบพันบาทเลย
ลองเปลี่ยนเป็นเดินไปซื้อที่ร้านใกล้บ้าน หรือทำอาหารเองสัก 3–4 วันต่อสัปดาห์ ชงกาแฟดริปเองที่ทำงานแทนซื้อร้านกาแฟทุกวัน แค่นี้ก็ประหยัดได้หลักพันบาทต่อเดือนโดยไม่รู้สึกว่าตัวเองลำบากขึ้นเลย
5. จัดการวัตถุดิบในบ้านให้ดี อย่าปล่อยให้ของเน่าเสียฟรี
รายจ่ายอาหารที่ "ซ่อนอยู่" และคนมักมองข้ามคือ ของที่ซื้อมาแล้วไม่ได้ใช้จนเน่าเสีย ซื้อผักมาทั้งกำ ใช้แค่ครึ่ง ที่เหลือทิ้ง นั่นคือเงินที่หายไปเปล่าๆ
- ตรวจตู้เย็นก่อนซื้อของทุกครั้ง เพื่อให้รู้ว่ามีอะไรเหลืออยู่แล้ว
- ใช้หลัก FIFO (First In, First Out) คือของเก่ากินก่อน ของใหม่วางด้านหลัง
- วัตถุดิบที่เหลือ เช่น ผักหรือเนื้อสัตว์ที่ใช้ไม่หมด สามารถแช่แข็งได้ก่อนที่จะเสีย
- เมนูที่ดีที่สุดบางครั้งคือ "ข้าวผัดของเหลือ" ที่ใช้วัตถุดิบในตู้เย็นให้หมดก่อนซื้อใหม่
มุมมองของพี่สยาม: ประหยัดโดยไม่รู้สึกว่าตัวเองอด คือความสำเร็จที่แท้จริง
ถ้าเป็นพี่เองที่เพิ่งเริ่มคุมงบค่าอาหาร สิ่งที่พี่จะทำก่อนเลยคือ จดรายจ่ายอาหารให้เห็นภาพก่อน แค่สัปดาห์เดียวพอ แล้วจะเห็นว่าเงินหายไปไหนมากที่สุด แล้วค่อยปรับทีละจุด ไม่ต้องเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน เพราะถ้าตึงเกินไปก็จะทนไม่ได้แล้วกลับไปใช้จ่ายเหมือนเดิม
การประหยัดค่าอาหารที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากการทรมานตัวเอง แต่เกิดจากการ ฉลาดขึ้นทีละนิด ทั้งในการเลือกซื้อ การวางแผน และการใช้วัตถุดิบอย่างคุ้มค่า เงินที่ประหยัดได้วันละ 50–100 บาท ถ้าเก็บต่อเนื่องทุกเดือน สิ้นปีอาจเป็นเงินก้อนที่ทำให้รู้สึกดีกับตัวเองได้ไม่น้อยเลยครับ
