ระวัง! แฟลชไดรฟ์ปลอมแฝงไวรัสจีน วางขายออนไลน์ทั่วไป พบแพร่เชื้อโรงงานและแล็บวิจัยแล้ว

แฟลชไดรฟ์ธรรมดา... อาจไม่ธรรมดาอย่างที่คิด

ลองนึกภาพว่าคุณสั่งซื้อแฟลชไดรฟ์ราคาถูกจากร้านออนไลน์ พอเสียบเข้าคอมพิวเตอร์ที่ทำงาน ทุกอย่างก็ดูปกติ ไม่มีอะไรผิดสังเกต แต่เบื้องหลังนั้น มีบางอย่างกำลังทำงานอยู่โดยที่คุณไม่รู้ตัวเลย

นั่นคือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจริงในญี่ปุ่น และน่าจะกำลังลุกลามออกไปกว้างกว่าที่หลายคนคาดคิด

20260625N copy of 20260624N USB drive with SD card

เรื่องเริ่มต้นจากกองทัพญี่ปุ่น

ตามรายงานของ Nikkei สื่อธุรกิจชั้นนำของญี่ปุ่น เรื่องนี้ถูกเปิดเผยออกมาหลังจากที่ Japan's Ground Self-Defense Force (กองกำลังป้องกันตนเองภาคพื้นดินของญี่ปุ่น) พบว่าแฟลชไดรฟ์ที่ใช้งานอยู่ภายในหน่วยงานถูกฝังไวรัสเอาไว้ ซึ่งไวรัสดังกล่าวมีลักษณะที่นักวิจัยด้านความปลอดภัยเชื่อมโยงกับกลุ่มแฮกเกอร์ที่มีความสัมพันธ์กับจีน

แต่ที่น่าตกใจกว่านั้นคือ เมื่อนักข่าวของ Nikkei ลงไปสืบสวนต่อ กลับพบว่าแฟลชไดรฟ์ปลอมที่บรรจุไวรัสในลักษณะเดียวกันนี้ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในกองทัพ แต่วางขายอยู่ตามร้านค้าออนไลน์ทั่วไปอย่างเปิดเผย และมีการนำไปใช้งานจริงในโรงงานอุตสาหกรรมและสถาบันวิจัยหลายแห่งในหลากหลายอุตสาหกรรม

Japan defense forces used USB drives with China-linked virus: Nikkei investigation

ทำไมโรงงานและแล็บถึงเป็นเป้าหมาย?

หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมคนร้ายถึงสนใจโรงงานหรือห้องแล็บวิจัย คำตอบอยู่ที่สิ่งที่เรียกว่า Air-Gap System หรือ "ระบบที่ถูกตัดขาดจากอินเทอร์เน็ต"

ในโรงงานการผลิตหรือห้องวิจัยที่ต้องการความปลอดภัยสูง มักมีนโยบายไม่ให้คอมพิวเตอร์ควบคุมระบบเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต เพื่อป้องกันการถูกแฮก แต่นั่นก็หมายความว่าวิธีเดียวที่จะถ่ายโอนข้อมูลเข้าออกระบบได้คือการใช้ USB Drive หรือแฟลชไดรฟ์นั่นเอง

นี่คือจุดอ่อนที่คนร้ายใช้ประโยชน์ พวกเขาไม่จำเป็นต้องแฮกผ่านอินเทอร์เน็ตเลยแม้แต่น้อย แค่ทำให้พนักงานซื้อแฟลชไดรฟ์ปลอมมาใช้งาน ไวรัสก็จะเดินทางเข้าไปในระบบที่ "ปลอดภัย" ได้เองโดยอัตโนมัติ เหมือนม้าโทรจันในตำนานกรีกโบราณที่ซ่อนทหารอยู่ในของขวัญนั่นแหละ

Japan moves to ban Chinese IT equipment from local governments

ไวรัสพวกนี้ทำอะไรได้บ้าง?

ไวรัสประเภทนี้มักถูกออกแบบมาเพื่อวัตถุประสงค์หลายอย่าง ได้แก่

ขโมยข้อมูล: ดูดข้อมูลที่อยู่ในระบบออกมาเก็บไว้ใน USB เพื่อนำออกไปเมื่อถอดแฟลชไดรฟ์
แพร่กระจายตัวเอง: เมื่อเสียบ USB เข้าคอมพิวเตอร์เครื่องอื่น ไวรัสจะคัดลอกตัวเองออกไปด้วย ทำให้แพร่กระจายข้ามเครือข่ายที่ไม่ได้เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตได้
สร้าง Backdoor: เปิดช่องทางลับไว้เพื่อให้ควบคุมระบบจากระยะไกลได้ในอนาคต
บันทึกพฤติกรรม: จดจำรหัสผ่าน ไฟล์ที่เข้าถึง และกิจกรรมต่าง ๆ ในระบบ

สิ่งที่น่ากังวลคือในหลายกรณี ระบบ Antivirus ทั่วไปอาจไม่สามารถตรวจพบได้ทันที เพราะไวรัสเหล่านี้มักถูกออกแบบมาอย่างซับซ้อนเพื่อหลบเลี่ยงการตรวจสอบ

Frontier AI shock: Japan's analog layer offers a resilience lesson

มุมมองของพี่สยาม: เรื่องนี้ใกล้ตัวคนไทยมากกว่าที่คิด

พี่สยามอ่านข่าวนี้แล้วรู้สึกขนลุกเลยนะ ไม่ใช่เพราะกลัวเกินเหตุ แต่เพราะเคยทำงานออฟฟิศมาหลายปี รู้ดีว่าคนส่วนใหญ่ไม่ค่อยตั้งคำถามกับของที่ใช้ในชีวิตประจำวันอย่างแฟลชไดรฟ์เลย มันดูเหมือนอุปกรณ์ธรรมดา ราคาถูก ซื้อง่าย ใช้สะดวก แต่ใครจะรู้ว่าข้างในนั้นมีอะไรซ่อนอยู่บ้าง

และถ้าพูดถึงประเทศไทย เราก็มีโรงงานอุตสาหกรรม สถาบันวิจัย โรงพยาบาล และหน่วยงานรัฐอีกมากมายที่ใช้ USB Drive เป็นส่วนหนึ่งของการทำงานในแต่ละวัน ถ้าเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้นในไทย ความเสียหายจะไม่ใช่แค่ข้อมูลรั่วไหล แต่อาจส่งผลถึงความมั่นคงของระบบสาธารณสุข ระบบไฟฟ้า หรือแม้แต่ระบบการเงินได้เลย

ผลกระทบต่อคนไทยและภาคธุรกิจไทย

แม้ข่าวนี้จะมาจากญี่ปุ่น แต่ภัยคุกคามแบบนี้ไม่มีพรมแดน ประเทศไทยเองก็นำเข้าอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จากจีนเป็นจำนวนมาก รวมถึงแฟลชไดรฟ์ราคาถูกที่วางขายอยู่ตามแพลตฟอร์มออนไลน์อย่าง Lazada, Shopee และร้านค้าอื่น ๆ

กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษในบ้านเราได้แก่

โรงงานอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในนิคมอุตสาหกรรมที่มีบริษัทต่างชาติและมีข้อมูลการผลิตที่มีมูลค่าสูง
โรงพยาบาลและสถาบันการแพทย์ ที่มักใช้ระบบปิดเพื่อความปลอดภัยของข้อมูลผู้ป่วย
มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย ที่มีงานวิจัยและทรัพย์สินทางปัญญาที่มีค่า
หน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ ที่ดูแลโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ
บริษัทเอกชน ที่มีข้อมูลลูกค้า ข้อมูลการเงิน หรือความลับทางการค้า

Japan eyes 'continuous' AI legal reforms to counter Mythos-level threats

สิ่งที่ควรทำเพื่อป้องกันตัวเอง

พี่สยามไม่อยากให้ใครตื่นตระหนกจนเกินไป แต่การระวังตัวให้ดีไว้ก่อนย่อมดีกว่าแก้ทีหลังเสมอ นี่คือสิ่งที่ทำได้ทันที

ซื้อแฟลชไดรฟ์จากแบรนด์ที่เชื่อถือได้ เช่น SanDisk, Kingston, Samsung หรือแบรนด์ที่มีชื่อเสียง หลีกเลี่ยงของไม่มียี่ห้อหรือราคาถูกผิดปกติ
ซื้อจากร้านค้าที่น่าเชื่อถือ ร้านค้าปลีกอย่างเป็นทางการ หรือ Official Store บนแพลตฟอร์มออนไลน์ ดีกว่าร้านแผงลอยออนไลน์ที่ไม่มีที่มา
สแกนทุกครั้งก่อนใช้ เมื่อได้รับแฟลชไดรฟ์ใหม่ ให้สแกนด้วย Antivirus ก่อนเสียบกับเครื่องจริง
ใช้เครื่องทดสอบแยกต่างหาก สำหรับองค์กร ควรมีเครื่องคอมพิวเตอร์สำหรับทดสอบ USB ก่อนนำเข้าระบบหลัก
ตั้งนโยบายองค์กร ห้ามนำ USB ส่วนตัวมาเสียบกับคอมพิวเตอร์ทำงาน และในทางกลับกัน ห้ามนำ USB ที่ใช้ในที่ทำงานไปเสียบเครื่องส่วนตัวด้วย
อัปเดตซอฟต์แวร์ระบบอยู่เสมอ แพทช์ความปลอดภัยใหม่ ๆ มักช่วยป้องกันการโจมตีแบบที่รู้จักแล้วได้

เรื่องนี้ใหญ่กว่าแค่ USB ราคาถูก

สิ่งที่น่าคิดจากข่าวนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของแฟลชไดรฟ์เพียงอย่างเดียว แต่มันสะท้อนภาพที่ใหญ่กว่านั้นของการแข่งขันด้านความมั่นคงทางไซเบอร์ (Cybersecurity) ระหว่างประเทศมหาอำนาจ ซึ่งในหลายกรณีประเทศเล็ก ๆ หรือบริษัทขนาดกลางย่อมกลายเป็นเหยื่อพลอยโดนไปด้วยโดยไม่ได้ตั้งใจ

ตามรายงานของ Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA) ของสหรัฐฯ และรายงานของ IBM Security X-Force ระบุว่าการโจมตีผ่านอุปกรณ์ USB ยังคงเป็นหนึ่งในวิธีที่พบบ่อยและได้ผลมากที่สุดในการเจาะระบบที่ถูกตัดขาดจากอินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะในกลุ่มโรงงานและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

Cyberattacks threaten education in India, chips in Taiwan and China: report

ปิดท้าย: อย่าให้ความสะดวกสบายกลายเป็นช่องโหว่

พี่สยามอยากฝากไว้สั้น ๆ ว่า ในยุคที่ทุกอย่างดูเข้าถึงได้ง่ายและราคาถูก อย่าลืมตั้งคำถามกับสิ่งที่ "ถูกผิดปกติ" เพราะบางครั้งราคาที่จ่ายไปอาจไม่ใช่แค่เงินในกระเป๋า แต่เป็นข้อมูลที่มีค่าของทั้งองค์กรหรือแม้แต่ความมั่นคงของชาติ

เรื่องนี้อาจเกิดขึ้นที่ญี่ปุ่นก่อน แต่ภัยแบบนี้ไม่มีวีซ่า ไม่มีพาสปอร์ต มันเดินทางข้ามประเทศได้ง่ายพอ ๆ กับแฟลชไดรฟ์ราคาไม่กี่สิบบาทที่วางขายอยู่ในร้านออนไลน์ที่คุณเคยซื้อของทุกวัน ดูแลตัวเองและองค์กรของคุณให้ดีด้วยนะครับ