ถ้าให้พี่สยามพูดตรงๆ ข่าวนี้น่าสนใจมากกว่าที่หลายคนคิด เพราะไม่ใช่แค่เรื่องภาษีรถยนต์ธรรมดา แต่มันคือการส่งสัญญาณครั้งสำคัญว่ารัฐบาลไทยกำลังจะ "เปลี่ยนเกม" ในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าทั้งกระดาน
นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง แถลงในงาน FPO Symposium ของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ว่า กระทรวงการคลังเตรียมปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตใหม่ทั้งหมด โดยมีเป้าหมายหลักคือดึงดูดให้ค่ายรถยนต์ไฟฟ้า (EV) เข้ามาตั้งโรงงานผลิตในไทยจริงๆ ไม่ใช่แค่นำเข้ารถสำเร็จรูปเข้ามาขาย และกำหนดจะนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีภายในเดือนกันยายนนี้
สาระสำคัญของมาตรการใหม่คืออะไร?
หัวใจของนโยบายนี้คือหลักการ "Local content" หรือการบังคับให้ใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศไทย ซึ่งทำงานผ่านสองทางพร้อมกัน
- ฝั่งได้ประโยชน์: ค่ายรถที่ตั้งโรงงานผลิตในไทยผ่านการส่งเสริมของ BOI (สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน) และใช้ชิ้นส่วนในประเทศ จะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีสรรพสามิตในอัตราที่ถูกลง
- ฝั่งเสียเปรียบ: รถที่นำเข้าสำเร็จรูป หรือนำเข้าชิ้นส่วนสำเร็จรูปโดยไม่มีฐานการผลิตในประเทศ จะต้องเสียภาษีในอัตราที่สูงขึ้น
พูดง่ายๆ ก็คือ ถ้าอยากขายรถราคาดีในไทย ก็ต้องมาผลิตในไทยด้วย ไม่ใช่แค่ขนรถมาวางขายอย่างเดียว
"มาตรการภาษีนี้จะเร่งสรุป แล้วนำเสนอเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีภายในเดือนกันยายนนี้" — นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ
ทำไมถึงทำแบบนี้? บทเรียนจากอุตสาหกรรมรถยนต์เดิม
ตามที่นายเอกนิติระบุในงาน FPO Symposium สิ่งที่รัฐบาลต้องการคือการทำให้อุตสาหกรรม EV เดินซ้ำรอยความสำเร็จของอุตสาหกรรมยานยนต์แบบเดิมที่ไทยเคยทำได้ ซึ่งในอดีตการกำหนดเงื่อนไข Local Supply Chain (ห่วงโซ่อุปทานภายในประเทศ) ทำให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี สร้างงาน และยกระดับรายได้ของแรงงานไทยได้จริง
พี่สยามมองว่าจุดนี้สำคัญมาก เพราะถ้าย้อนดูประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมรถยนต์ไทย การที่ค่ายใหญ่อย่างญี่ปุ่นเข้ามาตั้งโรงงานพร้อมดึง Supplier ท้องถิ่นตามมาด้วย ทำให้ไทยกลายเป็น "ดีทรอยต์แห่งเอเชีย" ได้ในที่สุด รัฐบาลคงหวังจะเล่นเกมเดิมแต่กับรถ EV ยุคใหม่
ผลกระทบต่อคนไทยจะเป็นอย่างไร?
เรื่องนี้มีทั้งด้านที่น่าดีใจและด้านที่ต้องติดตามใกล้ชิด
สิ่งที่อาจได้รับ: หากมาตรการนี้ดึงค่ายรถ EV ทั้งจากจีน ยุโรป หรือที่อื่นมาลงทุนตั้งโรงงานในไทยจริงๆ หมายความว่าจะมีการจ้างงานในประเทศเพิ่มขึ้น มีการพัฒนาซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนรายเล็กรายน้อยของไทย และในระยะยาวอาจช่วยให้ราคารถ EV ที่ผลิตในประเทศถูกลงด้วย เพราะไม่ต้องแบกภาษีนำเข้าสูงๆ
สิ่งที่ต้องระวัง: ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ราคารถ EV นำเข้าบางรุ่นอาจปรับตัวสูงขึ้นหากค่ายนั้นยังไม่มีโรงงานในไทย ผู้บริโภคที่กำลังวางแผนซื้อรถ EV อาจต้องติดตามข่าวให้ดี ว่ารุ่นที่ชอบอยู่ในหมวดไหน
นอกจากนี้ นายเอกนิติยังพูดถึงเรื่องพลังงานที่เชื่อมโยงกัน โดยระบุว่าหากคนไทยหันมาใช้รถ EV จำนวนมาก จะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันและก๊าซธรรมชาติจากตะวันออกกลางได้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งเป็นการลดภาระเงินออกนอกประเทศในระยะยาว
ภาษีนำเข้าสินค้าถูก — อีกหนึ่งมาตรการที่ SME ต้องรู้
ในงานเดียวกัน นายเอกนิติยังให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์สำหรับผู้ประกอบการรายเล็ก โดยระบุว่าปัจจุบันกรมศุลกากรและกรมสรรพากรได้เริ่มจัดเก็บทั้ง VAT (ภาษีมูลค่าเพิ่ม) และภาษีศุลกากร (Tariff) จากสินค้านำเข้าตั้งแต่บาทแรกแล้ว เพื่อแก้ปัญหาสินค้าราคาถูกจากต่างประเทศที่ทะลักเข้ามาแข่งขันกับ SME ไทยอย่างไม่เป็นธรรม
สำหรับเจ้าของร้านค้า SME ที่รู้สึกว่าสู้ราคาสินค้าออนไลน์จากต่างประเทศไม่ได้ในช่วงที่ผ่านมา อันนี้อาจเป็นข่าวดีที่ทำให้สนามแข่งขันเท่าเทียมขึ้นบ้าง
สิ่งที่ควรจับตาต่อจากนี้
- รายละเอียดเงื่อนไข Local content จะกำหนดไว้ที่กี่เปอร์เซ็นต์ — ตัวเลขนี้จะส่งผลต่อการตัดสินใจของค่ายรถโดยตรง
- ค่ายรถจีนที่อยู่ระหว่างลงทุนในไทยจะตอบสนองอย่างไร เพราะหลายค่ายยังพึ่งชิ้นส่วนนำเข้าจากจีนอยู่มาก
- มติ ครม. จะออกมาเป็นอย่างไร และจะมีข้อยกเว้นอะไรบ้างสำหรับช่วงเปลี่ยนผ่าน
พี่สยามคิดว่าทิศทางนี้ถูกต้องในเชิงนโยบาย เพราะการเปิดให้นำเข้ารถ EV ถูกๆ โดยไม่มีเงื่อนไขอะไร อาจได้รถราคาถูกในระยะสั้น แต่ไทยก็ได้แค่เป็น "ตลาด" ให้คนอื่น ไม่ได้เป็น "โรงงาน" ที่สร้างงานและมูลค่าให้คนในประเทศ แต่ความสำเร็จจะอยู่ที่รายละเอียดของมาตรการที่จะออกมา ซึ่งต้องรอดูกันต่อ
คำถามทิ้งท้ายที่น่าคิดคือ ในโลกที่รถ EV กำลังมาแทนรถน้ำมันทั่วโลก ไทยจะเลือกเป็นแค่ผู้ซื้อ หรือจะยืนอยู่ในฐานะผู้ผลิตได้อีกครั้ง? คำตอบอาจอยู่ที่นโยบายที่กำลังจะเข้า ครม. เดือนกันยายนนี้แล้วกัน
