กรุ๊ปเลือดไหนที่ยุงชอบที่สุด? วิทยาศาสตร์มีคำตอบแล้ว

ทำไมยุงถึงชอบกัดบางคนมากกว่าคนอื่น?

ใครเคยนั่งอยู่กับเพื่อนในบ้านเดียวกัน แต่ยุงดันบินวนรอบตัวเราคนเดียว ทั้งที่คนอื่นนั่งเฉยๆ ไม่มีอะไร บางคนก็บอกว่า "เลือดหวาน" บางคนก็บอกว่าโชคร้าย แต่จริงๆ แล้วมันอาจไม่ได้เกิดจากโชคเลยแม้แต่นิดเดียว

นักวิทยาศาสตร์ได้ทำการศึกษาเรื่องนี้อย่างจริงจัง และพบว่า กรุ๊ปเลือด (Blood Type) ของเรามีส่วนเกี่ยวข้องกับความน่าดึงดูดใจของยุงจริงๆ ครับ

กรุ๊ปเลือด O คือ "เป้าหมายโปรด" ของยุง

จากข้อมูลที่นักวิจัยรวบรวมมา พบว่าเมื่อนำภาชนะที่มีเลือดจากกรุ๊ปต่างๆ มาวางไว้ใกล้กัน ยุงจะบินไปรวมกลุ่มบริเวณที่มี เลือดกรุ๊ป O มากกว่ากรุ๊ปอื่นอย่างชัดเจน

สาเหตุอยู่ที่สิ่งที่เรียกว่า แอนติเจน H (H Antigen) ซึ่งเป็นโปรตีนบนผิวเม็ดเลือดแดงที่พบมากในคนกรุ๊ป O ยุงดูเหมือนจะ "ชอบ" แอนติเจนชนิดนี้เป็นพิเศษ ในขณะที่แอนติเจน A ซึ่งพบในกรุ๊ป A นั้น ดึงดูดยุงได้น้อยกว่า ส่วนแอนติเจน B ก็ดึงดูดยุงได้น้อยที่สุดในบรรดาสามชนิด

พูดง่ายๆ ก็คือ ถ้าคุณกรุ๊ป O ก็มีโอกาสโดนยุงเลือกเป็นเป้าหมายได้มากกว่าเพื่อนที่กรุ๊ป A หรือ B ครับ

แต่กรุ๊ปเลือดไม่ใช่ปัจจัยเดียว

อย่าเพิ่งตกใจหรือโล่งใจเร็วเกินไปนะครับ เพราะแม้กรุ๊ปเลือดจะมีผล แต่ยังมีปัจจัยอื่นๆ อีกหลายอย่างที่ทำให้ยุงสนใจหรือไม่สนใจเรา มาดูกันทีละข้อครับ

1. คาร์บอนไดออกไซด์ที่หายใจออก

เวลาเราหายใจออก ร่างกายจะปล่อย คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ออกมา ยุงมีความสามารถพิเศษในการตรวจจับร่องรอยของก๊าซนี้ในอากาศ และจะบินตามทิศทางของแหล่งที่มาได้ ดังนั้น คนที่หายใจแรงหรือมีปอดใหญ่ ก็อาจปล่อย CO₂ มากกว่า ทำให้ยุงสนใจมากกว่าด้วย

2. กลิ่นตัวและสารเคมีบนผิวหนัง

ผิวหนังของแต่ละคนมีองค์ประกอบสารเคมีที่แตกต่างกัน บางคนมีสาร กรดแลกติก (Lactic Acid) และ แอมโมเนีย (Ammonia) บนผิวหนังมากกว่าคนอื่น สารเหล่านี้ดึงดูดยุงได้ดีเป็นพิเศษ

นอกจากนี้ จำนวนและความหลากหลายของ แบคทีเรียบนผิวหนัง (Skin Microbiome) ก็มีผลด้วย คนที่มีแบคทีเรียบนผิวมากแต่ไม่หลากหลายชนิด มักดึงดูดยุงได้มากกว่า

3. ฟีโรโมน (Pheromone) ที่ร่างกายหลั่งออกมา

ร่างกายมนุษย์หลั่งสารที่เรียกว่าฟีโรโมนออกมาอยู่ตลอดเวลา ยุงและแมลงหลายชนิดอาศัยฟีโรโมนในการค้นหาแหล่งอาหาร คนที่ถูกยุงกัดบ่อยมักเป็นคนที่ร่างกายหลั่งฟีโรโมนออกมามากกว่าคนทั่วไปนั่นเองครับ

4. อุณหภูมิร่างกาย

ยุงชอบความอบอุ่น คนที่ร่างกายอุณหภูมิสูงกว่าปกติเล็กน้อย เช่น คนที่เพิ่งออกกำลังกายมา หรือคนที่มีอัตราการเผาผลาญสูง ก็มีแนวโน้มที่ยุงจะมาเยือนมากกว่าครับ

5. สีเสื้อผ้าที่ใส่

เรื่องนี้อาจฟังดูแปลก แต่มีข้อมูลสนับสนุนว่า ยุงถูกดึงดูดด้วยสีเข้ม โดยเฉพาะ สีดำ มากกว่าสีอ่อน ดังนั้น วันไหนที่ต้องอยู่ในพื้นที่ที่มียุงชุม การเลี่ยงใส่เสื้อผ้าสีดำก็อาจช่วยได้บ้างครับ

6. การดื่มแอลกอฮอล์

จากการศึกษาในปี 2002 พบว่า คนที่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แม้เพียงเล็กน้อย มักถูกยุงกัดมากกว่าคนที่ไม่ดื่ม เหตุผลยังไม่ชัดเจนร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่คาดว่าเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของกลิ่นตัวและอุณหภูมิร่างกายหลังจากดื่ม

7. การตั้งครรภ์

คุณแม่ตั้งครรภ์มักถูกยุงกัดบ่อยกว่าคนทั่วไป เนื่องจากร่างกายปล่อย CO₂ ออกมามากกว่าปกติ และอุณหภูมิร่างกายก็สูงขึ้นด้วย ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดึงดูดยุงได้ดี

ในบริบทของคนไทย เรื่องนี้สำคัญแค่ไหน?

พี่สยามคิดว่าเรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องน่ารู้แบบผ่านๆ นะครับ สำหรับคนไทยโดยเฉพาะ เราอยู่ในเขตร้อนชื้น ยุงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันมาตลอด แต่ที่น่าเป็นห่วงกว่าแค่รอยคันก็คือโรคที่มากับยุง ไม่ว่าจะเป็น ไข้เลือดออก ไข้ซิกา มาลาเรีย หรือแม้แต่ ไข้ปวดข้อยุงลาย (Chikungunya)

ถ้าคุณกรุ๊ป O หรืออยู่ในกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อ ก็ยิ่งต้องระวังให้มากขึ้นครับ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่ยุงชุกชุม หรือหลังน้ำท่วมที่มีน้ำขังตามพื้นที่ต่างๆ

พี่เองกรุ๊ป O เหมือนกัน และยืนยันเลยว่าทุกครั้งที่ไปปิกนิกกับเพื่อน ยุงบินวนรอบตัวพี่แทบทุกครั้ง ตอนนั้นก็คิดว่าเป็นแค่เรื่องบังเอิญ แต่ตอนนี้รู้แล้วว่ามันมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับอยู่จริงๆ

ป้องกันตัวเองได้อย่างไร โดยเฉพาะถ้าอยู่ในกลุ่มเสี่ยง?

แม้ว่าเราเปลี่ยนกรุ๊ปเลือดไม่ได้ แต่สิ่งที่ทำได้มีอยู่หลายอย่างครับ

• ใช้สเปรย์กันยุง ที่มีส่วนผสมของ DEET หรือ Picaridin ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่าได้ผลดี
• หลีกเลี่ยงสีดำหรือสีเข้ม ในพื้นที่ที่มียุงชุม โดยเฉพาะยามเย็น
• กำจัดแหล่งน้ำขัง รอบบ้าน เพราะยุงลายใช้แค่น้ำนิ่งเล็กน้อยวางไข่ได้
• นอนในมุ้ง หรือใช้มุ้งลวด โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน
• สวมเสื้อผ้าแขนยาว เมื่อต้องอยู่กลางแจ้งช่วงเช้าและเย็น ซึ่งเป็นช่วงที่ยุงลายออกหากิน
• หากตั้งครรภ์หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวิธีป้องกันที่เหมาะสม

⚠️ คำเตือนสำคัญ: หากถูกยุงกัดแล้วมีอาการไข้สูง ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อรุนแรง หรือมีจุดแดงตามตัวภายใน 2 สัปดาห์ ควรรีบพบแพทย์ทันที อย่ารอให้อาการหนักก่อนนะครับ

สรุปมุมมองของพี่สยาม

ความรู้เรื่องกรุ๊ปเลือดกับยุงนี้ไม่ได้ทำให้เราต้องตื่นตระหนก แต่มันช่วยให้เราเข้าใจตัวเองได้ดีขึ้น และป้องกันตัวได้อย่างมีเหตุมีผลมากขึ้นครับ ถ้าคุณสังเกตมาตลอดว่าตัวเองโดนยุงกัดบ่อยกว่าคนรอบข้าง ลองเช็กปัจจัยต่างๆ ที่พูดถึงในบทความนี้ดูครับ อาจช่วยได้มากกว่าที่คิด

สำหรับคนไทยเรา โรคที่มากับยุงเป็นเรื่องใกล้ตัวมาก การป้องกันก่อนดีกว่ารักษาทีหลังเสมอครับ ดูแลตัวเองด้วยนะ!