ช่วงปลายเดือนกรกฎาคมนี้ ฝนไม่ได้แค่ตกหนัก แต่หนักพอที่จะเปลี่ยนลำห้วยให้กลายเป็นกระแสน้ำที่ไหลทะลักเข้าหมู่บ้านได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง ข่าวน้ำป่าไหลหลากใน 3 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ เชียงราย เชียงใหม่ และพะเยา เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคมที่ผ่านมา ทำให้พี่สยามนึกถึงคนที่อยู่ในพื้นที่เหล่านั้นทันที เพราะทุกครั้งที่ได้ยินคำว่า "น้ำป่าไหลหลาก" มันมาเร็ว มาแรง และไม่ค่อยรอใคร
รัฐมนตรีเจเศรษฐ์ ขยับก่อนน้ำมา
นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า หลังจากกรมอุตุนิยมวิทยาประกาศแจ้งเตือนหลายจังหวัดให้เฝ้าระวังฝนตกหนักถึงหนักมาก ซึ่งอาจนำไปสู่น้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และดินโคลนถล่มในช่วงวันที่ 30 กรกฎาคม ถึง 2 สิงหาคมนี้ ตนได้สั่งการให้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) บูรณาการทำงานร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่เสี่ยงทันที
สิ่งที่เน้นย้ำชัดเจนคือหลักการ "การรับมือภัยต้องเร็วกว่าภัย" ซึ่งฟังดูเหมือนสโลแกน แต่ในทางปฏิบัติหมายความว่า เจ้าหน้าที่ต้องเตรียมพร้อม เตือนประชาชน และจัดกำลังให้พร้อมก่อนที่สถานการณ์จะบานปลาย ไม่ใช่รอให้น้ำท่วมแล้วค่อยวิ่งหา
ภาพรวมสถานการณ์ ณ วันที่ 30 กรกฎาคม
ตามรายงานของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ เวลา 18.00 น. วันที่ 30 กรกฎาคม ฝนที่ตกหนักต่อเนื่องทำให้เกิดน้ำป่าไหลหลากใน 3 จังหวัด ดังนี้
- เชียงราย — เกิดน้ำป่าไหลหลากใน 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอแม่จัน และอำเภออเมืองเชียงราย ครอบคลุม 7 ตำบล 7 หมู่บ้าน ล่าสุดระดับน้ำลดลงแล้ว และอยู่ระหว่างสำรวจความเสียหาย
- เชียงใหม่ — น้ำป่าไหลหลากในพื้นที่อำเภอแม่อาย ครอบคลุม 4 ตำบล 5 หมู่บ้าน มีประชาชนได้รับผลกระทบ 4 ครัวเรือน เจ้าหน้าที่เร่งช่วยเหลือและขนย้ายสิ่งของขึ้นที่สูง
- พะเยา — อยู่ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบเช่นกัน โดยเจ้าหน้าที่ระดมกำลังเข้าช่วยเหลือประชาชน อำนวยความสะดวกด้านการจราจร และเร่งระบายน้ำออกจากพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
ข่าวดีเบื้องต้นคือ ปภ. รายงานว่า ยังไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต จากเหตุการณ์ดังกล่าว ซึ่งถือว่าโล่งใจได้ระดับหนึ่ง
ท้องถิ่นต้องพร้อม ประชาชนต้องตื่นตัว
นายเจเศรษฐ์ กำชับให้จังหวัดในพื้นที่เสี่ยงบูรณาการงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน และผู้ใหญ่บ้าน เร่งประชาสัมพันธ์แจ้งเตือนประชาชนในพื้นที่ให้ติดตามระดับน้ำในแม่น้ำ ลำห้วย และคลองต่างๆ อย่างใกล้ชิด พร้อมเตรียมขนย้ายสิ่งของขึ้นสู่ที่สูงหากระดับน้ำเพิ่มสูงจนอยู่ในขั้นวิกฤติ
นอกจากนี้ ยังสั่งให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเตรียมความพร้อมด้านเครื่องมือ เครื่องจักรกลสาธารณภัย และกำลังบุคลากรให้พร้อมเข้าช่วยเหลือประชาชนได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ความรู้สึกของพี่สยาม
พูดตรงๆ ทุกครั้งที่เห็นข่าวน้ำป่าไหลหลากในภาคเหนือ พี่สยามจะนึกถึงภาพคนที่ต้องอุ้มของวิ่งขึ้นที่สูงกลางดึก บางบ้านอาจเพิ่งซื้อเฟอร์นิเจอร์ใหม่ บางบ้านอาจเพิ่งเก็บเกี่ยวผลผลิต แล้วน้ำก็มา มันไม่ใช่แค่ตัวเลขบ้านที่ได้รับผลกระทบ แต่คือชีวิตของคนจริงๆ ที่ต้องเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง
ดีใจที่เห็นว่าครั้งนี้หน่วยงานรัฐขยับก่อนสถานการณ์จะหนัก ไม่ใช่แค่รอรับรายงาน แต่ยังต้องจับตาต่อไปว่าในช่วงวันที่ 31 กรกฎาคม ถึง 2 สิงหาคม ฝนจะหนักแค่ไหน และระบบแจ้งเตือนจะทำงานได้ทันเวลาหรือเปล่า
คำเตือนและสิ่งที่ควรทำถ้าอยู่ในพื้นที่เสี่ยง
สำหรับใครที่อยู่ในภาคเหนือหรือมีคนรู้จักในพื้นที่เหล่านี้ มีบางเรื่องที่อยากฝากเตือนไว้
- ติดตามประกาศจากทางราชการอย่างสม่ำเสมอ — ทั้งจากกรมอุตุนิยมวิทยา และ ปภ. ซึ่งมีช่องทางแจ้งเตือนผ่านแอปพลิเคชัน "DDPM Alert" และเว็บไซต์ทางการ
- ถ้าน้ำในลำห้วยเริ่มขุ่นและไหลเร็วผิดปกติ ให้ถือว่าอันตราย — นั่นคือสัญญาณเตือนว่าน้ำป่ากำลังจะมา ไม่ต้องรอให้ท่วมถึงบ้านก่อน
- เตรียมถุงยังชีพและเอกสารสำคัญให้พร้อมหยิบได้ทันที — บัตรประชาชน โฉนดที่ดิน สมุดบัญชี ควรเก็บในที่เข้าถึงง่ายและยกขึ้นที่สูงได้เร็ว
- ห้ามขับรถหรือเดินลุยน้ำที่ไหลแรง — กระแสน้ำป่าแม้จะดูไม่ลึก แต่แรงดันน้ำสามารถพัดพาคนและรถยนต์ได้
- แจ้งขอความช่วยเหลือได้ที่สายด่วน ปภ. 1784 ตลอด 24 ชั่วโมง
ยังต้องจับตาต่อถึง 2 สิงหาคม
ตามข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา ช่วงเวลาที่ต้องระวังยังคงยืดไปถึงวันที่ 2 สิงหาคม ซึ่งหมายความว่ายังมีเวลาอีกหลายวันที่ฝนอาจตกหนักต่อเนื่อง โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือและพื้นที่เชิงเขาที่มักเป็นจุดเกิดน้ำป่าไหลหลากและดินโคลนถล่ม
สถานการณ์ตอนนี้ยังอยู่ในขั้นที่รับมือได้ ไม่มีผู้เสียชีวิต และเจ้าหน้าที่ก็ลงพื้นที่แล้ว แต่ธรรมชาติเป็นสิ่งที่คาดเดาได้ยาก สิ่งที่เราทำได้คือไม่ประมาท ติดตามข่าวอย่างสม่ำเสมอ และช่วยกันแจ้งเตือนคนในครอบครัวหรือเพื่อนที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยง
ขอให้ทุกคนในภาคเหนือปลอดภัยนะครับ หน้าฝนปีนี้ยังมีอีกหลายเดือน ดูแลตัวเองกันด้วย
