เมื่อข้อมูลหน้า 1 ยังไม่ถึงมือ แต่ความสำคัญของสื่อกระดาษยังอยู่
พี่สยามต้องบอกตรง ๆ ก่อนเลยนะครับ — วันนี้พยายามเข้าไปดูหน้า 1 ของหนังสือพิมพ์มติชนจากลิงก์ที่ได้มา แต่เนื้อหาที่ปรากฏกลับไม่มีรายละเอียดของข่าวหน้า 1 อยู่เลย มีเพียงข้อความชวนอ่านฉบับ E-Newspaper ผ่านแพลตฟอร์ม meb เท่านั้น
ในฐานะคนที่ทำข่าวมาสักพัก พี่สยามเข้าใจดีว่านี่คือโมเดลธุรกิจสื่อยุคใหม่ที่ต้องปรับตัวเพื่ออยู่รอด แต่ในฐานะคนอ่านข่าว มันก็ทำให้รู้สึกได้ว่า "กำแพง" ระหว่างข้อมูลกับผู้อ่านนั้นสูงขึ้นทุกวัน
มติชน — เสียงสื่อที่คนไทยคุ้นเคยมากว่า 4 ทศวรรษ
หนังสือพิมพ์มติชนเป็นหนึ่งในสื่อสิ่งพิมพ์ที่มีอายุยาวนานและมีบทบาทสำคัญในวงการข่าวไทยมาตลอด ก่อตั้งขึ้นในช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ด้วยเจตนารมณ์ที่ต้องการนำเสนอข่าวสารให้กับสังคมไทยอย่างตรงไปตรงมา และตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา หน้า 1 ของมติชนมักสะท้อนประเด็นร้อนทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมได้อย่างเฉียบคม
แม้วันนี้พี่สยามจะไม่สามารถนำเสนอรายละเอียดข่าวหน้า 1 ฉบับนี้ได้ เนื่องจากเนื้อหาจริงอยู่ในระบบ E-Newspaper ที่ต้องสมัครสมาชิกหรือซื้อก่อน แต่ก็ถือว่าเป็นโอกาสดีที่จะพูดถึงเรื่องนี้ให้คนอ่านได้คิดตามกัน
E-Newspaper คืออะไร และทำไมสื่อถึงหันมาทางนี้
E-Newspaper หรือหนังสือพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ คือรูปแบบการนำเสนอหนังสือพิมพ์ในรูปแบบดิจิทัล ที่ผู้อ่านสามารถเปิดดูได้ผ่านอุปกรณ์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นมือถือ แท็บเล็ต หรือคอมพิวเตอร์ โดยยังคงหน้าตาและเลย์เอาต์ใกล้เคียงกับฉบับกระดาษทุกประการ
ในกรณีของมติชน สามารถซื้ออ่านได้ผ่านแพลตฟอร์ม meb ซึ่งเป็นร้านหนังสือดิจิทัลชั้นนำของไทย ราคาต่อฉบับหรือแบบรายเดือนมักถูกกว่าซื้อฉบับกระดาษที่แผงมาก และยังสะดวกกว่าในยุคที่แผงหนังสือพิมพ์ลดลงทุกวัน
ตามข้อมูลของสมาคมหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ยอดพิมพ์หนังสือพิมพ์กระดาษทั่วประเทศลดลงอย่างต่อเนื่องในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา สวนทางกับการเติบโตของสื่อออนไลน์และ E-Newspaper ที่ขยายฐานผู้อ่านได้กว้างขึ้น
ผลกระทบต่อคนอ่านข่าวทั่วไป
พี่สยามมองว่าเรื่องนี้กระทบคนไทยอย่างน้อย 2 กลุ่มชัด ๆ
- กลุ่มที่ได้ประโยชน์: คนในเมืองที่มีสมาร์ทโฟนและอินเทอร์เน็ต สามารถอ่านหนังสือพิมพ์ได้ทุกที่ทุกเวลา ไม่ต้องออกไปหาซื้อที่แผง ประหยัดทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย
- กลุ่มที่อาจเสียเปรียบ: ผู้สูงอายุหรือคนในพื้นที่ห่างไกลที่ไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยี หรือไม่มีอินเทอร์เน็ตที่เสถียร อาจเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้ยากขึ้นเมื่อสื่อกระดาษลดลง
นี่คือช่องว่างที่พี่สยามกังวลอยู่บ้าง เพราะสื่อมวลชนที่ดีควรเข้าถึงได้โดยทุกคน ไม่ใช่แค่คนที่มีเครื่องมือและงบประมาณพอ
ข้อสังเกตเรื่องความโปร่งใสของข้อมูลข่าวสาร
ถ้าเป็นพี่สยามเองเจอแบบนี้ ความรู้สึกแรกคือ "เสียดายนิดหน่อย" ที่ไม่ได้อ่านเนื้อหาจริง ๆ แต่พอคิดดูอีกที ก็เข้าใจว่าสื่อก็ต้องหาเลี้ยงตัวเองได้ การทำข่าวที่ดีมีต้นทุน ทั้งเงินเดือนนักข่าว ค่าเดินทาง ค่าตรวจสอบข้อมูล สิ่งเหล่านี้ต้องมาจากไหนสักที่
แต่ในขณะเดียวกัน พี่สยามก็ยืนยันหลักการส่วนตัวเสมอว่า ถ้าไม่มีข้อมูลจริง ก็จะไม่แต่งหรือคาดเดาเนื้อหาข่าวขึ้นมาเอง เพราะนั่นไม่ต่างอะไรกับการสร้างข่าวปลอม ซึ่งอันตรายมากในยุคที่ข้อมูลแพร่กระจายเร็ว
คำแนะนำสำหรับคนที่อยากติดตามข่าวมติชน
ถ้าอยากอ่านหน้า 1 มติชนและข่าวเชิงลึกจริง ๆ พี่สยามแนะนำทางเลือกดังนี้ครับ
- สมัครอ่าน E-Newspaper ผ่าน meb ซึ่งมีทั้งแบบรายวันและรายเดือน เหมาะกับคนที่อ่านหนังสือพิมพ์เป็นประจำ
- ติดตาม matichon.co.th ซึ่งมีข่าวออนไลน์ฟรีบางส่วน แม้จะไม่ครบเหมือนฉบับเต็ม
- ติดตามเพจ Facebook และช่อง YouTube ของมติชนที่มักนำเสนอประเด็นสำคัญในรูปแบบวิดีโอและสรุปข่าว
บทสรุปจากพี่สยาม
วันนี้อาจไม่ใช่วันที่พี่สยามได้เล่าข่าวหน้า 1 มติชนให้ฟังได้แบบเต็ม ๆ แต่ก็ถือเป็นโอกาสที่ดีในการพูดถึงเรื่องที่สำคัญกว่า นั่นคือ "วัฒนธรรมการอ่านข่าว" ของคนไทย
ในยุคที่ข้อมูลท่วมท้น ข่าวลือแพร่เร็ว และสื่อหลายแห่งต้องการเม็ดเงินเพื่ออยู่รอด พี่สยามอยากชวนให้ทุกคนลองถามตัวเองดูว่า เราอ่านข่าวจากแหล่งที่เชื่อถือได้กี่แห่งต่อวัน? และเราพร้อมจะ "จ่าย" เพื่อสนับสนุนสื่อที่ดีแค่ไหน?
เพราะถ้าสังคมไม่มีสื่อที่ทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจได้จริง เราทุกคนก็คือคนที่เสียประโยชน์ครับ
