เมื่อรัฐบาลไทยจะแจก "หนังสือเดินทาง AI" ให้ประชาชน
ฟังดูเหมือนอนาคตไกลๆ แต่จริงๆ แล้วมันกำลังจะเกิดขึ้นแล้วครับ สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือที่เราเรียกกันสั้นๆ ว่า ดีอี (DE) ซึ่งอยู่ภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม กำลังจะเปิดตัวโครงการที่ชื่อว่า TH-AI Passport หรือ ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ต พร้อมแพลตฟอร์ม AI ชื่อ AiPASS ที่คนไทยทุกคนจะสามารถเข้าถึงได้ผ่านเว็บไซต์ de.aipass.net
พี่สยามอ่านข่าวนี้แล้วรู้สึกตื่นเต้นจริงๆ ครับ ในฐานะคนที่ใช้เครื่องมือ AI ในชีวิตประจำวันมาสักพักแล้ว การที่ภาครัฐจะสร้างแพลตฟอร์ม AI ของตัวเองสำหรับคนไทยโดยเฉพาะ มันไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเลย แต่ก็มีหลายคำถามที่ผุดขึ้นมาในหัวพร้อมกัน ซึ่งวันนี้เราจะมาไล่เรียงกันให้ชัดครับ
TH-AI Passport คืออะไร กันแน่?
ชื่อ "Passport" หรือหนังสือเดินทาง ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงเอกสารราชการที่ใช้เดินทางไปต่างประเทศนะครับ แต่เป็นการใช้คำเปรียบเปรยว่า บัตรผ่านดิจิทัล ที่ยืนยันตัวตนของคุณในโลก AI
พูดง่ายๆ คือ TH-AI Passport เป็น บัญชีผู้ใช้งาน ที่ผูกกับตัวตนของคนไทยแต่ละคน เพื่อให้เข้าถึงแพลตฟอร์ม AI ของภาครัฐได้ โดยที่มีการยืนยันตัวตนอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ใช่แค่สมัครอีเมลแล้วก็ใช้ได้เลย
แพลตฟอร์ม AiPASS คืออะไร?
AiPASS คือ แพลตฟอร์ม AI (ปัญญาประดิษฐ์) ที่พัฒนาภายใต้โครงการนี้ครับ ตามข้อมูลที่มีในขณะนี้ มันจะเป็นพื้นที่กลางที่รวมบริการ AI ต่างๆ ไว้ในที่เดียว คล้ายกับการที่รัฐบาลสร้าง "ซูเปอร์แอป" สำหรับบริการ AI โดยเฉพาะ แทนที่ประชาชนจะต้องไปใช้เครื่องมือของต่างประเทศเพียงอย่างเดียว
ทำไมต้องมี AI Passport? ความสำคัญที่หลายคนมองข้าม
ลองคิดดูนะครับว่าตอนนี้คนไทยใช้ AI จากต่างประเทศกันเยอะมาก ไม่ว่าจะเป็น ChatGPT, Gemini, Copilot และอีกสารพัด แต่ปัญหาที่ตามมาคือ
- ข้อมูลส่วนตัวและข้อมูลของประเทศอาจถูกประมวลผลอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ต่างประเทศ ซึ่งอยู่นอกเหนืออำนาจทางกฎหมายของไทย
- AI ต่างประเทศไม่ได้ถูกฝึกมาเพื่อบริบทของคนไทย โดยเฉพาะ ทั้งเรื่องภาษา กฎหมาย วัฒนธรรม และการบริการสาธารณะ
- คนไทยในพื้นที่ห่างไกลหรือผู้สูงอายุ อาจเข้าไม่ถึง AI ที่มีคุณภาพเพราะปัญหาภาษาและความซับซ้อนของบริการ
การสร้างแพลตฟอร์ม AI ของรัฐเองจึงเป็นความพยายามแก้ปัญหาเหล่านี้ครับ แม้จะยังต้องรอดูในทางปฏิบัติว่าจะทำได้ดีแค่ไหน
วิธีสมัคร TH-AI Passport มีขั้นตอนอย่างไร?
ตามข้อมูลที่มีในขณะนี้ การสมัครจะทำผ่านเว็บไซต์ de.aipass.net ซึ่งมีขั้นตอนหลักสามส่วนคือ
1. สมัครสร้างบัญชี
เข้าเว็บไซต์ de.aipass.net แล้วกรอกข้อมูลเพื่อสร้างบัญชีผู้ใช้งาน เหมือนกับการสมัครบริการออนไลน์ทั่วไปครับ
2. ยืนยันตัวตน
นี่คือขั้นตอนสำคัญที่แตกต่างจากการสมัครบริการทั่วไป เพราะต้องมีการ ยืนยันตัวตน (Identity Verification) เพื่อให้แน่ใจว่าผู้ใช้งานคือคนไทยจริงๆ และมีอยู่จริง วิธีการยืนยันตัวตนในเชิงปฏิบัติอาจใช้ระบบ Digital ID ที่รัฐมีอยู่แล้ว หรือการยืนยันด้วยบัตรประชาชน ซึ่งส่วนนี้ต้องรอรายละเอียดที่ชัดเจนจากทางการครับ
3. เข้าใช้งาน AiPASS
เมื่อสร้างบัญชีและยืนยันตัวตนเรียบร้อย ก็จะได้สิทธิ์เข้าใช้แพลตฟอร์ม AiPASS ซึ่งตามกำหนดการจะเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการในวันที่ 31 สิงหาคม 2569
สิ่งที่ควรระวังก่อนสมัคร
พี่สยามต้องพูดตรงๆ ครับ ถึงจะตื่นเต้นกับโครงการนี้ แต่ก็มีเรื่องที่ต้องระวังด้วย
เมื่อมีโครงการใหม่จากภาครัฐ มักมีเว็บปลอม แอปปลอม และคนหลอกลวงตามมาเสมอ ระวังให้ดีครับ
- ตรวจสอบ URL ให้ดี เว็บไซต์ทางการคือ de.aipass.net เท่านั้น ถ้าเห็นลิงก์แปลกๆ ที่หน้าตาคล้ายกันแต่ต่างกันนิดเดียว อย่าคลิกครับ
- ไม่มีโครงการรัฐบาลไหนต้องโอนเงินก่อนสมัคร ถ้ามีใครบอกให้โอนเงินเพื่อสมัคร AI Passport ให้รู้เลยว่านั่นคือมิจฉาชีพ
- ระวังข้อมูลส่วนบุคคล กรอกข้อมูลผ่านช่องทางทางการเท่านั้น ไม่ส่งสำเนาบัตรประชาชนให้ใครทางไลน์หรือโซเชียลมีเดีย
- รอข้อมูลที่ชัดเจนจากทางการ ก่อนสมัคร ลองตรวจสอบจากเว็บไซต์หรือช่องทางสื่อสารทางการของกระทรวงดิจิทัลโดยตรงด้วย
มุมมองพี่สยาม: โอกาสดีที่ต้องจับตา
ถ้าเป็นพี่สยามเจอโครงการแบบนี้ ผมจะทำอะไร? ตอบตรงๆ ว่า สมัครแน่ครับ แต่จะรอให้เปิดอย่างเป็นทางการก่อน แล้วค่อยดูรีวิวจากคนที่ลองใช้จริงๆ ก่อนตัดสินใจพึ่งพาเป็นเครื่องมือหลัก
โครงการ AI ของภาครัฐมีทั้งที่ประสบความสำเร็จและที่ไปไม่รอดครับ ปัจจัยสำคัญคือ คุณภาพของ AI จริงๆ ว่าตอบได้ฉลาดแค่ไหน เข้าใจภาษาไทยได้ดีไหม และระบบเสถียรพอไหมเมื่อคนใช้พร้อมกันเยอะๆ รวมถึง การดูแลข้อมูลส่วนตัวของประชาชน ว่ามีมาตรการที่ดีพอตาม PDPA (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) หรือเปล่า
แต่สิ่งที่น่าดีใจคือทิศทางนี้ถูกต้องครับ การที่ไทยจะมีโครงสร้างพื้นฐาน AI เป็นของตัวเอง เป็นก้าวที่สำคัญมากในยุคที่ AI กำลังกลายเป็นปัจจัยสำคัญของเศรษฐกิจและชีวิตประจำวัน ลองนึกภาพว่าถ้า AiPASS ทำได้ดีจริง ผู้สูงอายุในต่างจังหวัดก็อาจได้ใช้ AI ที่เข้าใจภาษาและบริบทไทยได้อย่างแท้จริง นั่นคือสิ่งที่น่าตื่นเต้นที่สุดสำหรับพี่สยามเลยครับ
ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ de.aipass.net และช่องทางทางการของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และอย่าลืม ใช้ AI อย่างฉลาด รู้เท่าทัน แค่นั้นก็พอครับ
