จากกองหลังธรรมดา สู่ผู้เล่นที่ทีมใหญ่แย่งกันซื้อ
ถ้าพูดถึงฟุตบอลเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ฟุลแบ็ก (Full-back) หรือกองหลังด้านข้างมักเป็นตำแหน่งที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง หน้าที่หลักก็แค่ยืนเฝ้าปีก สกัดบอล แล้วเตะยาวขึ้นไป แต่ทุกวันนี้? ตำแหน่งเดียวกันนี้กลับกลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นที่แพงที่สุดในตลาดซื้อขาย มีค่าตัวถึง 30 ล้านปอนด์หรือประมาณ 1,350 ล้านบาทได้สบาย ๆ
พี่สยามเองก็แฟนบอลคนหนึ่ง ดูมาตั้งแต่สมัยที่ฟุลแบ็กแทบไม่มีใครจำชื่อได้ แต่ตอนนี้เวลาดูบอลแล้วเห็นฟุลแบ็กวิ่งขึ้นไปจ่ายบอลแถวหน้าสาม ทำสกอร์ หรือช่วยสร้างโอกาสได้แบบมิดฟิลด์ ก็รู้สึกว่าเกมนี้มันเปลี่ยนไปเยอะมากจริง ๆ
ฟุลแบ็กสมัยใหม่ ต่างจากเดิมตรงไหน?
ฟุลแบ็กแบบดั้งเดิม (Traditional Full-back) มีหน้าที่หลักคือป้องกัน ยืนตำแหน่ง และช่วยสร้างเกมในระดับจำกัด แต่ฟุลแบ็กสมัยใหม่ที่โค้ชระดับโลกต้องการมีคุณสมบัติหลักอยู่ 4 ข้อ ได้แก่
- ความเร็วและความทนทาน: ต้องวิ่งขึ้น-ลงตลอด 90 นาที ทั้งช่วยโจมตีด้านข้างและถอยกลับมาป้องกัน ระยะทางที่วิ่งในแต่ละเกมอาจสูงถึง 11-13 กิโลเมตร
- ทักษะการสร้างเกม: ต้องจ่ายบอลแม่นและอ่านเกมได้ เป็นจุดเชื่อมระหว่างแนวรับและแนวรุก หลายทีมใช้ฟุลแบ็กเป็นตัวเริ่มต้นบิลด์อัปจากด้านหลัง
- ทักษะการครอสบอล: ฟุลแบ็กที่ดีต้องส่งบอลข้ามเข้าหน้าประตูได้แม่น สร้างโอกาสได้โดยตรง ตัวเลขการ Key Pass (จ่ายบอลนำไปสู่การยิง) ของฟุลแบ็กระดับโลกนั้นสูงพอ ๆ กับมิดฟิลด์ตัวรุก
- ความฉลาดทางยุทธวิธี: ต้องรู้ว่าเมื่อไหรควรรุก เมื่อไหรควรยืนรอ เพราะถ้าขึ้นไปแล้วเสียบอล ด้านหลังจะโหว่ทันที
ระบบการเล่นที่ทำให้ฟุลแบ็กสำคัญขึ้น
หัวใจของการเปลี่ยนแปลงนี้คือระบบการเล่นที่วิวัฒนาการไปมาก โดยเฉพาะการใช้ High Press (การกดดันสูง) และ Positional Play (การยึดพื้นที่) ซึ่งกลายเป็นกระแสหลักในฟุตบอลยุโรปช่วง 10 ปีที่ผ่านมา
เมื่อทีมกดดันสูง ฟุลแบ็กต้องวิ่งขึ้นไปช่วยบีบคู่แข่งในแดนของฝ่ายตรงข้ามด้วย พอได้บอลแล้วก็ต้องพร้อมรับและสร้างเกมต่อทันที บางทีมอย่างแมนเชสเตอร์ ซิตี้ ภายใต้กวาร์ดิโอลา ใช้ฟุลแบ็กที่เรียกว่า Inverted Full-back คือให้ฟุลแบ็กพับเข้ากลางสนามแทนที่จะวิ่งตามแนวข้าง เพื่อสร้างความหนาแน่นในพื้นที่กลางสนาม ยิ่งทำให้ผู้เล่นตำแหน่งนี้ต้องการทักษะรอบด้านมากขึ้นอีก
ทำไมค่าตัวถึงแพงขนาดนี้?
ตลาดนักเตะทำงานแบบเดียวกับตลาดแรงงานทั่วไป คือ ยิ่งหายาก ยิ่งแพง ฟุลแบ็กที่ทำได้ครบทุกด้านนั้นหาได้ยากมาก เพราะต้องการทั้งพรสวรรค์ด้านความเร็ว ความแข็งแกร่งทางร่างกาย ไหวพริบทางยุทธวิธี และทักษะเทคนิคในเวลาเดียวกัน
ตามข้อมูลจาก CIES Football Observatory ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยด้านฟุตบอลชั้นนำ พบว่าค่าตัวเฉลี่ยของฟุลแบ็กระดับท็อปในยุโรปเพิ่มขึ้นกว่า 40% ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา สะท้อนให้เห็นว่าทีมใหญ่ ๆ ให้ความสำคัญกับตำแหน่งนี้มากขึ้นเรื่อย ๆ
ปัจจัยที่ทำให้ราคาพุ่ง
- อายุน้อย: ยิ่งอายุน้อย ยิ่งแพง เพราะมีปีที่จะพัฒนาได้อีกมาก ฟุลแบ็กวัย 25-27 ปีถือว่าอยู่ในช่วง Prime ของตำแหน่ง
- ประสบการณ์ระดับสูงสุด: ผ่านลีกระดับโลกและทีมชาติมาแล้วยิ่งการันตีคุณภาพ
- ความอเนกประสงค์: เล่นได้ทั้งซ้ายและขวา หรือปรับเป็นตำแหน่งอื่นได้ ยิ่งเพิ่มมูลค่า
- สถิติที่วัดได้: ยุคนี้ใช้ Data Analytics (การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสถิติ) มาประเมินมูลค่านักเตะ ตัวเลขอย่าง Progressive Carries, xA (Expected Assists) หรือ Defensive Actions ล้วนมีผลต่อราคา
วิวัฒนาการนี้เกี่ยวกับนักเตะไทยอย่างไร?
พี่สยามคิดว่าเรื่องนี้มีบทเรียนที่น่าสนใจสำหรับวงการฟุตบอลไทยด้วยนะ ปัจจุบันสโมสรในไทยลีกและทีมชาติไทยก็เริ่มใช้ระบบที่ต้องการฟุลแบ็กที่มีทักษะหลากหลายมากขึ้น แต่การพัฒนาผู้เล่นตำแหน่งนี้ในระดับเยาวชนของไทยยังไม่ได้เน้นเรื่องนี้มากพอ
หลายปีที่ผ่านมา เราเห็นนักเตะไทยเก่งด้านเทคนิคและความเร็วพอสมควร แต่ในแง่ของการอ่านเกมเชิงยุทธวิธีและความทนทานสำหรับระบบ High Press ยังเป็นจุดที่ต้องพัฒนาอีกมาก ถ้าโรงเรียนและอคาเดมีฟุตบอลไทยเริ่มสอนเรื่องนี้ตั้งแต่ระดับเยาวชน โอกาสที่นักเตะไทยจะไปเล่นในลีกต่างประเทศก็จะมากขึ้นตามไปด้วย
สิ่งที่แฟนบอลไทยควรรู้เวลาดูบอล
ครั้งหน้าที่นั่งดูบอลอยู่ ลองเปลี่ยนมาสังเกตฟุลแบ็กบ้างแทนที่จะจ้องแต่กองหน้า พี่สยามแนะนำให้ดู 3 อย่างนี้
- Overlap vs Underlap: ฟุลแบ็กวิ่งนอกปีกหรือวิ่งเข้ากลาง การเลือกทำสองอย่างนี้ต่างกันตามสถานการณ์
- Defensive Shape: ตอนทีมเสียบอล ฟุลแบ็กถอยกลับมาตำแหน่งไหน เร็วแค่ไหน
- Ball Retention: รับบอลแล้วรักษาบอลไว้ได้ดีแค่ไหน ไม่ใช่แค่เตะยาวทิ้ง
ฟุตบอลมันลึกกว่าที่คิดเสมอ และตำแหน่งที่ดูเหมือนไม่ซับซ้อนอย่างฟุลแบ็กนี่แหละที่บางทีซ่อนความซับซ้อนไว้มากที่สุด ลองดูแล้วจะรู้สึกว่าดูบอลสนุกขึ้นอีกเยอะเลยครับ
